Κείμενα για την Ψυχική Υγεία & την Ύπαρξη > ΤΟ ΠΑΛΑΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ

ΤΟ ΠΑΛΑΙΟΠΩΛΕΙΟ ΤΗΣ ΨΥΧΗΣ ΜΑΣ

   Οτιδήποτε απηχεί μέσα μας συναισθηματικά, μπορεί να καταγραφεί  στη συναισθηματική μνήμη και να  ανακληθεί με την ανάλογη συνθήκη. Έντονα συναισθήματα, είτε θετικά φορτισμένα είτε αρνητικά σε προσυνειδητή κατάσταση, είναι δυνατόν  να αποθηκευτούν από τη συναισθηματική μνήμη και να αναπλαστούν, όταν αυτό είναι χρήσιμο και αναγκαίο ή επιτακτικό από εμάς τους ίδιους.  Θα λέγαμε συμβολικά ότι η συναισθηματική μνήμη είναι το παλαιοπωλείο της ψυχής μας, γιατί όπως ένα παλαιοπωλείο έχει συλλέξει παλιά αντικείμενα, ξεχασμένα ή πεταμένα,  έτσι και ο ψυχισμός μας  συλλέγει μέσω της συναισθηματικής μνήμης συναισθήματα, που με τον καιρό φθείρονται, παλιώνουν. Αυτά τα συναισθήματα μπορεί να είναι φωτεινά, γιατί μας θυμίζουν κάθε τι όμορφο που αγκάλιασε τη ζωή μας ή σκοτεινά, επειδή μας θυμίζουν κάθε τι αρνητικό που τη σημάδεψε και τη βάρυνε. 

   Το «ψυχοπαλαιοπωλείο»  που έχουμε μέσα μας, είναι γεμάτο από βαθιές αναμνήσεις, οι οποίες  περιγράφουν ανθρώπινες στιγμές, που  κάθε γνήσια συναισθηματική ύπαρξη εντυπώνει και απορροφά.  Πρόκειται για τις όμορφες στιγμές, τις ολοζώντανες, αυτές που έχουν φως και έκσταση, ζωή και πάθος, που είναι μαγικές, ερωτικές, μοναδικές και που πάντα στη θύμησή τους, μας απογειώνουν, ή μας γεμίζουν από ζεστά συναισθήματα νοσταλγίας.  Υπάρχουν όμως και κείνες οι άλλες στιγμές, οι σκοτεινές που έχουν άβυσσο και παρακμή, οι γεμάτες από πόνο, μοναξιά, οργή, πληγές, ενοχές. Αυτές οι πιο σκοτεινές στιγμές είναι που μας βυθίζουν, που μας καθηλώνουν, που μας βαραίνουν και μας απομυζούν. Κατά αυτόν τον τρόπο το παλαιοπωλείο της ψυχής μας έχει τα πάντα σε συναισθηματικό υλικό, υλικό που συσσωρεύεται, που δεν εξαντλείται, που όταν έρθει η ώρα μας μιλάει, ενώ άλλες φορές κρύβεται, μα πάντα είναι εκεί, για να μας θυμίζει τη χαρά ή την πίκρα. 

   Αν βάλουμε το φακό της ενδοσκόπησης στο σκοτεινό υλικό της ψυχής, που η συναισθηματική μνήμη έχει αποθηκεύσει, θα γίνουμε επισκέπτες του εαυτού μας, καθώς θα γίνουν ορατά τα αόρατα, προσεγγίσιμα τα απρόσιτα, προσωποποιημένα τα απρόσωπα.  Με το φακό της ενδοσκόπησης θα δούμε κι όλα τα φωτεινά, αυτά που μέσα μας διαλαλούν την ομορφιά της ζωής, τα οποία κάνουν φασαρία και ζητούν χώρο, για να απλωθούν και να κυριαρχήσουν. Είναι οι όμορφες αναμνήσεις, που όταν τις ανακαλούμε γεμίζουμε από τη χαρά του περασμένου, τη δόξα του τελειωμένου, αυτού που έφυγε, αλλά είναι ακόμη εκεί και το αναπολούμε, και το αναπολούμε ένοχα, καθώς παλινδρομούμε προς τα πίσω, καθώς παλινδρομούμε στο παλιό, στο γεμάτο σκόνη. Το σκοτεινό, όμως, είναι αυτό που μας παρασέρνει στο μυστήριο. Το σκοτεινό είναι αυτό που τόσο μας φοβίζει, αλλά και τόσο μας γοητεύει. Το σκοτεινό είναι αυτό που τόσο μας προδίδει, αλλά και τόσο μας συνεπαίρνει. 

Σε ένα παλαιοπωλείο οι σκοτεινές γωνιές είναι αυτές που μας ελκύουν. Οι κρυμμένες γωνιές, οι γεμάτες από υγρασία και σκόνη, αυτές που ψάχνουμε για να τις βρούμε, που μυρίζουν λησμονιά και έχουν μυστήριο, αυτές μας γοητεύουν. Νιώθουμε σαν να μας καλούν να γλιστρήσουμε κι εμείς σιγά-σιγά στο σκοτάδι, για να βρούμε παράξενα αντικείμενα ανήλια και ανοίκεια, προκειμένου να τα ανακαλύψουμε και να τα αποσαφηνίσουμε.  Έτσι και ο επισκέπτης του  εαυτού του, αυτός που επιλέγει να κοιτάξει μέσα του, θα στρέψει τη ματιά του στις σκοτεινές κι απόκρυφες γωνιές της ψυχής του, που έχουν σχέση με το συναισθηματικό του εαυτό,  για να τις δει, να τις  φωτίσει, να τις επεξεργαστεί και να τις κατανοήσει καλύτερα. Στο ψυχοπαλαιοπωλείο μας, λοιπόν, το φωτεινό και σκοτεινό ψυχικό υλικό, είναι εκεί και μας τραβά την προσοχή, είτε για να παλινδρομήσουμε στις όμορφες αναμνήσεις μας είτε για να βυθιστούμε στα βαριά και βασανιστικά συναισθήματά μας. 

   Πολλές φορές, όμως, τα συναισθήματα, που μας βασανίζουν ή μας καθηλώνουν, μας κρατάνε πίσω. Αυτό σημαίνει ότι δεν ωριμάζουμε, αφού ανακυκλώνουμε το παρελθόν, αφού το χτες γίνεται η σκιά μας, γίνεται το τέλμα μας. Κατά αυτόν τον τρόπο εκθέτουμε τον εαυτό μας σε περιορισμούς, που μας εμποδίζουν να σκεφτούμε με καθαρότητα και ευστοχία. Έτσι είναι δυνατόν να διαμορφώσουμε στάσεις, συμπεριφορές, νοοτροπίες, οι οποίες έχουν ως υπόβαθρο, το παλιό, το φθαρμένο, το τελειωμένο.  Εδώ, λοιπόν, έχει σημασία να αναρωτηθούμε! Πώς θα βγούμε από τους περιορισμούς μας, για να κάνουμε μια καινούρια αρχή; Μήπως η καινούρια αρχή ξεκινάει πρώτα από μέσα μας;  Μήπως ήρθε η ώρα να ανατρέψουμε τα προσωπικά μας δεδομένα και να επαναστατήσουμε εντός μας;  Μπορούμε ή δεν μπορούμε; Δεν είναι αυτό το ερώτημα. Το ερώτημα είναι Πώς; Πώς θα φύγουμε από το παλιό το γεμάτο σκόνη, που τόσο μας γοητεύει, αλλά και τόσο μας φυλακίζει; 

   Πώς θα ανέβουμε λίγο ψηλότερα, για να ψάξουμε να βρούμε, μία καινούρια θάλασσα για την ψυχή, κάτω από έναν πιο ανοιχτό ουρανό;

   Ο Νίκος Καζαντζάκης στο βιβλίο του με τίτλο «Ο Βραχόκηπος» λέει: «Σκάβω τη γη, το δικό μας χωράφι. Βλέπω με τα μάτια μου, αγγίζω με τα χέρια μου: Από την ανόργανη ύλη ίσαμε το φυτό, από το φυτό ίσαμε το ζώο, από το ζώο ίσαμε τον άνθρωπο, κάποιος ή κάτι, εδώ και χιλιάδες αιώνες, ανεβαίνει, ανεβαίνει, ανεβαίνει με αγώνα.

   Θέλω ν’ ακολουθήσω το ρυθμό του, ν’ ανέβω μαζί του, να ξεπεράσω τους γονιούς μου, να ξεπεράσω τον εαυτό μου, να παστρέψω μέσα στην καρδιά και στο νου μου το δρόμο για εκείνον που ανεβαίνει». 

ΑΝΤΙ ΕΠΙΛΟΓΟΥ

ΕΔΩ ΣΤΗ ΡΩΓΜΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ

ΣΤΙΧΟΙ: ΜΑΝΩΛΗΣ ΡΑΣΟΥΛΗΣ
ΜΟΥΣΙΚΗ: ΝΙΚΟΣ ΞΥΔΑΚΗΣ
ΠΡΩΤΗ ΕΚΤΕΛΕΣΗ: ΜΑΝΩΛΗΣ ΡΑΣΟΥΛΗΣ

Εδώ στη ρωγμή του χρόνου
Κρύβομαι για να γλιτώσω,
Απ’ του Ηρώδη το μαχαίρι
Μισολειωμένος στη Χιροσίμα σου
Κάτι προγόνων ξύδι και χολή
Σ’ αυτήν την άδεια πόλη

Εδώ στη ρωγμή του χρόνου
Θάβομαι για να μεστώσω
Μες του Διογένη το πιθάρι

Στον όγδοο μήνα της, είναι η ελπίδα μου
Σχεδόν το βρέφος γύρω περπατά
Καθώς εσύ κουρνιάζεις

Εδώ στη γιορτή του πόνου
Ντύνομαι να μην κρυώνω
Του Ουλιάνωφ το μειδίαμα
Σαντάλια του Χριστού, φορώ στα πόδια μου
Πραίτορες, βράχοι πάνω μου σωρό
ΜΑ ΕΓΩ ΘΑ ΑΝΑΣΤΗΘΩ